Προσφυγές ΕΔΔΑ.

Όχι, και αυτή είναι η πιο συνηθισμένη παρανόηση σχετικά με το Δικαστήριο. Το ΕΔΔΑ δεν λειτουργεί ως τέταρτος βαθμός δικαιοδοσίας που επανεξετάζει αν ένα εσωτερικό δικαστήριο έκρινε ορθά τα πραγματικά περιστατικά ή το δίκαιο επί της ουσίας — δεν υποκαθιστά τη δική του κρίση για τα αποδεικτικά στοιχεία σε εκείνη των ελληνικών δικαστηρίων. Ο μόνος του ρόλος είναι να εξετάσει αν το ελληνικό Δημόσιο παραβίασε συγκεκριμένο δικαίωμα που κατοχυρώνεται από την Ευρωπαϊκή Σύμβαση κατά τη διάρκεια της διαδικασίας — για παράδειγμα, μια ακρόαση που δεν ήταν πράγματι ανεξάρτητη, ή παράλειψη έκδοσης απόφασης εντός εύλογου χρόνου. Η διαφωνία με το αποτέλεσμα, από μόνη της, δεν συνιστά παραβίαση της Σύμβασης, και μια προσφυγή θεμελιωμένη μόνο σε διαφωνία δεν θα είναι παραδεκτή.

Μια προσφυγή στο ΕΔΔΑ πρέπει να κατατεθεί εντός τεσσάρων μηνών από την ημερομηνία της τελικής εσωτερικής απόφασης — συνήθως της τελευταίας απόφασης που ήταν διαθέσιμη στη συνήθη πορεία του ελληνικού δικαστικού συστήματος και θα μπορούσε να είχε θεραπεύσει την προβαλλόμενη παραβίαση. Η προθεσμία αυτή εφαρμόζεται αυστηρά, με πολύ περιορισμένο περιθώριο εξαίρεσης. Η εκπρόθεσμη κατάθεση είναι συνήθως μοιραία για την προσφυγή, ανεξαρτήτως του πόσο ισχυρή θα μπορούσε άλλως να είναι η βασική αξίωση — γι' αυτό το πρώτο βήμα κάθε αξιολόγησης είναι να προσδιοριστεί επακριβώς πότε ολοκληρώθηκε η εσωτερική διαδικασία και πόσο από το τετράμηνο απομένει.

Κατά κανόνα, ναι. Το Δικαστήριο απαιτεί να έχει πράγματι εξαντληθεί κάθε εσωτερικό ένδικο μέσο ικανό να θεραπεύσει την προβαλλόμενη παραβίαση προτού η προσφυγή κριθεί παραδεκτή — όχι απλώς να έχει επιχειρηθεί ή κατατεθεί τυπικά, αλλά να έχει ασκηθεί ορθά και έως την ολοκλήρωσή του. Στην πράξη, αυτό συνήθως σημαίνει πορεία μέσω των ελληνικών δικαστηρίων έως και τον Άρειο Πάγο, όπου αυτή η οδός ήταν διαθέσιμη και συναφής με την αξίωση. Η ορθή ανάλυση της εξάντλησης είναι ένα από τα συνηθέστερα σημεία στα οποία αποτυγχάνουν κατά τα άλλα βάσιμες προσφυγές, γι' αυτό εξετάζεται λεπτομερώς πριν συνταχθεί οτιδήποτε.

Οι υποθέσεις που ευδοκιμούν κατά της Ελλάδας τείνουν να εμπίπτουν σε λίγες επαναλαμβανόμενες κατηγορίες: παραβιάσεις του άρθρου 6 περί δίκαιης δίκης, όπως μια ακρόαση που δεν ήταν πράγματι ανεξάρτητη ή παράλειψη επαρκούς αιτιολόγησης απόφασης· αξιώσεις για δικαιώματα ιδιοκτησίας βάσει του άρθρου 1 του Πρώτου Πρωτοκόλλου, συμπεριλαμβανομένων διαφορών κυριότητας, απαλλοτριώσεων και οριοθετήσεων αιγιαλού· και αξιώσεις για υπέρβαση εύλογης διάρκειας δίκης, όπου η εσωτερική δίκη παρατάθηκε επί έτη πέραν του εύλογου. Αυτό που ενώνει τις επιτυχημένες υποθέσεις είναι η ακρίβεια — μια συγκεκριμένη εγγύηση της Σύμβασης, συνδεδεμένη με συγκεκριμένα πραγματικά περιστατικά στην εσωτερική διαδικασία, και όχι μια γενική αίσθηση ότι η υπόθεση αντιμετωπίστηκε άσχημα.

Αν το Δικαστήριο διαπιστώσει παραβίαση, μπορεί να επιδικάσει "δίκαιη ικανοποίηση" — συνήθως χρηματική αποζημίωση για περιουσιακή και μη περιουσιακή ζημία, μαζί με έξοδα και δαπάνες. Η Ελλάδα, ως Συμβαλλόμενο Κράτος, υποχρεούται βάσει της Σύμβασης να συμμορφωθεί με την απόφαση, και η ευθύνη αυτή του Δημοσίου εποπτεύεται από την Επιτροπή Υπουργών του Συμβουλίου της Ευρώπης. Ανάλογα με τη φύση της παραβίασης, μια απόφαση μπορεί επίσης να ωθήσει την Ελλάδα να λάβει ευρύτερα μέτρα που αντιμετωπίζουν το υποκείμενο συστημικό ζήτημα, πέραν της ατομικής υπόθεσης του προσφεύγοντος.

Ναι. Η ευθύνη του Δημοσίου βάσει της Σύμβασης καλύπτει παραβιάσεις από οποιοδήποτε όργανο του Κράτους, συμπεριλαμβανομένων των δικαστηρίων. Η Ελλάδα δεν μπορεί να αποφύγει την ευθύνη με το επιχείρημα ότι η παραβίαση προήλθε από δικαστική απόφαση και όχι από εκτελεστική πράξη — η Σύμβαση θεωρεί υπεύθυνο το Κράτος στο σύνολό του, και μια απόφαση κατά της Ελλάδας αποτελεί διαπίστωση κατά του Κράτους, όχι κατά κάποιου συγκεκριμένου δικαστή ή υπαλλήλου.